Czosnek niedźwiedzi – zdrowie nie tylko na talerzu

Przez wiele lat, kiedy jeździłam samochodem do Szczyrku wybierałam trasę wzdłuż sporej góry czosnku niedźwiedziego. Jego intensywny zapach zachwycał mnie. Marzyłam, aby mieć kiedyś duży ogród, a w nim mocno zacienione miejsce, w którym znajdzie się ten niezwykły czosnek. Kiedy przeniosłam się z Piotrowic do Ligoty moje marzenie spełniło się. Poza dużym, wygodnym domem mam już od wielu lat swój wymarzony czosnek niedźwiedzi. Nie tylko pięknie pachnie, ale powoli rozwija się w mocno zaciemnionym miejscu. Mam też spory zagon zwykłego czosnku, którym przeważnie co rano zaczynam swoje śniadanie.

Co warto wiedzieć o czosnku niedźwiedzim?

Zanim o tym powiem, chcę gorąco podziękować pani Claudii Boss-Teichman za jej skromną, ale niezwykle piękną książkę „Czosnek niedźwiedzi – smaczny, tani, zdrowy”. Ma tylko 71 stron, ale uczy nas tego co jest niezwykle eleganckie i wartościowe. Mało mamy teraz taki pięknych i mądrych książek. Ale wróćmy do naszego czosnku.

To wspaniałe i bardzo zdrowe warzywo, które rodzi się w wiosennym lesie, jest bardzo smaczne i zdrowe. Ma długie lancetowate liście (około 30 cm długości), lubi cień i wilgoć. Jego pierwsze pędy pojawiają się w marcu. W kwietniu flancuje się sadzonki w mocno zacienionej części ogrodów. W maju pojawiają się kwiaty i ich zbiór. W czerwcu zbiera się nasiona, w lipcu je wysiewa, a wrzesień i październik to pora wysadzania cebulek

Nie wolno jednak zapominać, że na obszarach chronionych oraz w rezerwatach przyrody zbieranie i wykopywanie korzeni i kęp liści tego urzekająco pachnącego ziela jest zabronione, ale można już kupić jego flance. Marzyłam, że kiedyś czosnek niedźwiedzi pojawi się także w moim ogrodzie. I oto, dzięki mojej ukochanej przyjaciółce, Helenie i jej niezwykłej wiedzy rolniczej mam już wreszcie tę roślinę.

Gwiazda cienistego ogrodu

Podsumujmy: stanowisko pół cieniste pod drzewami i krzewami. Siewki pojawiają sie wczesną wiosną, nasiona latem, a cebule jesienią. Pielęgnacja i podlewanie nie jest konieczne.

Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum – to roślina niezwykle zdrowa, a tym samym wartościowa. W Chinach uprawia się go masowo jak roślinę przyprawową. W Niemczech i Austrii przechodzi prawdziwy renesans. W Niemczech, w 1992 roku został ogłoszony rośliną roku ze względu na niezwykłe wartości lecznicze Nadal jest bardzo ceniony. Obecnie można go już łatwo kupić. Wielu lekarzy – naturalistów i zielarzy docenia jego walory. Pamiętajmy jednak, zbierając liście przed kwitnięciem z każdej cebulki wolno oberwać tylko jeden liść, bo jest to roślina pod częściową ochroną. Nie zapominajcie też, że czosnek niedźwiedzi nie znosi plastików (moim zdaniem już dawno powinny być zakazane).

Czosnek niedźwiedzi zawiera szereg substancji czynnych, m.in. olejki eteryczne, których najważniejszym składnikiem jest siarka aktywna, ważna w procesie przemiany materii. Aktywuje ona całą gamę enzymów odpowiedzialnych za odtruwanie organizmu z metali ciężkich, chemikaliów, pestycydów i innych związków toksycznych. Powinniśmy o tym pamiętać

W Niemczech dziki czosnek ma przede wszystkim zastosowanie jako środek obniżający cholesterol oraz ciśnienie krwi. Stosuje się go także w leczeniu trombozy, arteriosklerozy, migren, a także jako doskonały odtruwacz organizmu. Wykorzystuje się go także do regeneracji flory bakteryjnej jelit i po kuracjach antybiotykowych. Czosnek niedźwiedzi jest także jednym z najskuteczniejszych środków stosowanych w zwalczaniu drożdżaka Candida albigans), siejącego spustoszenie w przewodzie pokarmowym i nie tylko. Doskonałe są także nalewki.

A teraz, na koniec kilka dobrych rad:

Rok amatora czosnku
O jakich datach nie może zapomnieć amator czosnku niedźwiedziego?
Luty, marzec: obserwacja pierwszych młodych pędów.
Kwiecień: flancowanie sadzonek w ogrodzie, zbiór i przechowywanie liści (mrożenie, marynowanie)
Maj: zbiór kwiatów.
Czerwiec: zbiór nasion.
Lipiec: wysiew nasion.
Wrzesień, październik: wysadzanie cebuli, a na koniec

Ogrodowy list gończy czosnku niedźwiedziego

Stanowisko: półcieniste, pod drzewami i krzewami zrzucającymi liście, gleba głęboka, próchnicza.
Cykl wegetacyjny: siewki pojawiają się wczesną wiosną, nasiona latem, a cebule jesienią.
Pielęgnacja: podlewanie w okresie dłuższej suszy, nawożenie nie jest konieczne.
Rozmnażanie: samosiewy, przez cebule lub nasiona. Jeśli chce się uniknąć dalszego rozsiewania, należy ściąć kwiaty przed wydaniem nasion.

Rady gospodyni z Dolny Dunajca

Tę piękną i mądrą książkę Claudii Boss – Teichman, która w Polsce pojawiła się w 2009 roku w Warszawie – moim zdaniem – warto wznowić i udostępnić tym, którzy jej dotąd nie znali i nie widzieli. Wśród swoich ”żywieniowych” papierów znalazłam kilka kartek rad gospodyni z Doliny Dunajca, która prawdopodobnie zatknęła się z tą książką.

Oto na zakończenie kilka jej rad:
Drobno pokrojone liście lub cebulki zalać 40-procentową wódką i odstawić na 14 dni w ciepłe miejsce. Przecedzić i zażywać trzy razy dziennie po 15 kropli z wodą. Niezła jest też jej „kisielina” – litr ząbków zmiażdżonego czosnku rozbełtać z litrem miodu i sokiem wyciśniętym z 10 cytryn. Dobrze wymieszać i ostawić do lodówki na tydzień. Potem pić po 4 łyżki za jednym razem – dolewając wody.