Adrenalina: twój wewnętrzny wojownik

W 1895 roku polscy naukowcy Napoleon Cybulski i Władysław Szymonowicz odkryli hormonalne działanie rdzenia nadnerczy. Pozyskali ekstrakt zawierający m.in. adrenalinę. W stanie krystalicznym wyodrębnił ją nieco później Jokichi Takamine. Wzór strukturalny ustalił jego współpracownik Thomas Bell Aldrich.

Adrenalina, inaczej nazywana epinefryną, odpowiada za reakcje organizmu na stres czy zagrożenie. Wiadomo, że kiedy czujemy strach i zagrożenie nasze możliwości rosną. I jak się okazuje nie tylko nasze. To samo dotyczy zwierząt. Bywa, że bez szans na sukces zdesperowane atakują i wygrywają. Impulsem do tych zachowań są hormony stresu, głównie adrenalina.

Pod jej wpływem przyspiesza bicie serca i rozszerzają się źrenice. Stosowana jest także jako lek w sytuacjach skrajnego braku odporności organizmu. Przygotowuje nas do stawienia czoła nagłym niebezpiecznym sytuacjom. Jej syntetyczna forma używana jest do reanimacji. Używa się jej w wypadkach zatrzymania krążenia krwi (np. po zawale serca) w formie zastrzyków dożylnych lub domięśniowych. Adrenalinę stosuje się także przy napadach astmy oskrzelowej – hormon rozszerza oskrzela. Adrenalina wytwarzana w nadmiarze i zbyt długo – szkodzi.

Za produkcję adrenaliny odpowiedzialne są nadnercza, gruczoły, które znajdują się nad nerkami. Nadnercza nie tylko produkują adrenalinę, lecz także wpływają na metabolizm oraz poziom sodu i potasu w organizmie, a także warunkują rozwój niektórych cech płciowych.
W wyniku działania substancji serce przyspiesza, podnosi się ciśnienie tętnicze i krew krąży szybciej. Ciało może pracować sprawniej i jest przygotowane do dużego wysiłku fizycznego.

Epinefryna jest zbawienna również podczas gwałtownej reakcji alergicznej (wstrząsu anafilaktycznego), kiedy ciśnienie krwi się obniża, dochodzi do obrzęku krtani, czasem także skurczu oskrzeli. Chory dusi się i może stracić przytomność. W końcu następuje zatrzymanie krążenia. Podanie adrenaliny w takich sytuacjach ratuje życie chorego.

Niektóre osoby są uzależnione od adrenaliny. Sami wywołują sytuacje stresowe, w których organizm ją produkuje. Każdy robi to jednak w inny sposób. Jedni skaczą na bungee, inni wsiadają do górskiej kolejki, dla innych to hazard lub wyścigi samochodowe.